Ang Republic Act No. 6770, na kilala bilang Ombudsman Act of 1989, ay isang batas sa Pilipinas na nagtatakda ng kapangyarihan, tungkulin, at responsibilidad ng Office of the Ombudsman.
Layunin nitong palakasin ang mekanismo ng estado sa pagpapanagot sa mga opisyal ng pamahalaan.
Binibigyan ng batas ang Ombudsman ng kapangyarihang mag-imbestiga at magsampa ng kaso laban sa mga opisyal at empleyado ng gobyerno na sangkot sa ilegal, hindi makatarungan, hindi wasto, o hindi epektibong mga gawain o pagkukulang.
Isa ito sa pangunahing balangkas laban sa korapsyon at para sa pananagutan sa serbisyo publiko.
Sa mga kamakailang usapin, may mga tanong kung ang asal sa pulitika o tila paglayo sa mga isyu ng matataas na opisyal ay maaaring may kaugnayan sa mga pamantayan ng pananagutan sa ilalim ng RA 6770, lalo na sa usapin ng misconduct o neglect of duty.
Sa ilalim ng batas, may hurisdiksyon ang Ombudsman sa lahat ng halal at itinalagang opisyal ng pamahalaan, maliban sa mga tahasang hindi saklaw ayon sa Konstitusyon. Kabilang dito ang mga opisyal mula sa ehekutibo, lehislatibo, at lokal na pamahalaan.
Saklaw ng batas ang mga paglabag tulad ng graft, korapsyon, misconduct, abuso sa kapangyarihan, inefficiency, at iba pang paglabag sa batas, patakaran, o pamantayang etikal.
Kasama rin dito ang mga pagkukulang o hindi pagganap sa tungkulin (omissions) kung ito ay hinihingi ng opisyal na responsibilidad.
Ang neglect of duty ay tumutukoy sa hindi makatuwirang hindi pagganap ng isang opisyal sa tungkuling legal na inaasahan sa kanya. Nangyayari ito kapag may malinaw na obligasyon sa ilalim ng batas ngunit hindi ito tinupad nang walang sapat na dahilan.
Gayunpaman, hindi lahat ng anyo ng paglayo sa isyu o pahayag sa publiko ay awtomatikong maituturing na neglect of duty. Nagkakaroon lamang ng pananagutan kung may tiyak na legal na tungkulin na malinaw na dapat gawin ngunit hindi naisagawa nang walang sapat na paliwanag.
Upang mapatunayan ang neglect of duty, kailangang maipakita na may malinaw na legal na tungkulin, hindi ito ginampanan nang walang sapat na dahilan, at nagdulot ito ng pinsala, inefficiency, o paglabag sa batas o patakaran. Ang mga elementong ito ay dapat suportado ng ebidensya sa isang wastong imbestigasyon.
Ang Office of the Ombudsman ang pangunahing ahensyang may tungkulin na mag-imbestiga at magsampa ng administratibo at kriminal na kaso laban sa mga opisyal ng gobyerno. Kapag may nakitang criminal liability, maaaring ihain ang kaso sa Sandiganbayan para sa paglilitis sa ilalim ng mga naaangkop na batas.
Ang mga parusa sa ilalim ng RA 6770 ay pangunahing administratibo, tulad ng suspensyon, pagtanggal sa puwesto, pagkawala ng mga benepisyo, at habambuhay na diskwalipikasyon sa serbisyo publiko.
Ang mga parusang kriminal, kung naaangkop, ay ipinapataw sa ilalim ng ibang batas gaya ng Anti-Graft and Corrupt Practices Act (RA 3019) o Revised Penal Code.
Hindi direktang nagpapataw ng criminal penalties ang RA 6770; sa halip, nagbibigay ito ng balangkas para sa imbestigasyon at administratibong pananagutan, habang ang kriminal na pananagutan ay saklaw ng hiwalay na mga batas.
May immunity ang Pangulo laban sa criminal prosecution habang nasa puwesto, ngunit maaari pa ring magsagawa ng imbestigasyon para sa fact-finding bilang bahagi ng mandato ng Ombudsman.
Sa kabuuan, ang pananagutan sa ilalim ng Ombudsman Act ay nakabatay sa pagkakaroon ng malinaw na legal na tungkulin at hindi makatuwirang hindi pagganap nito.
